ÖTV nedir?
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), 4760 sayılı Kanun kapsamında belirli mal gruplarının ilk satışında veya ithalatında bir kez alınan bir vergidir. Akaryakıt, otomobil ve diğer motorlu taşıtlar, alkollü içkiler ve tütün ürünleri, cep telefonu gibi bazı elektronik ürünler ve lüks tüketim malları ÖTV’ye tabidir. ÖTV listelere göre oransal (yüzde) veya maktu (sabit tutar) olarak uygulanır.
| Liste | Kapsam | Uygulama |
|---|---|---|
| (I) sayılı liste | Akaryakıt, LPG, doğal gaz | Litre/kg başına maktu tutar |
| (II) sayılı liste | Otomobil, motosiklet, tekne, uçak | Matrah dilimine göre oran |
| (III) sayılı liste | Alkollü içki, tütün, kolalı içecek | Oran + asgari maktu tutar |
| (IV) sayılı liste | Beyaz eşya, elektronik, kozmetik vb. | Oran |
ÖTV ve KDV nasıl hesaplanır?
ÖTV, ürünün vergisiz fiyatı (matrah) üzerinden hesaplanır. KDV ise ÖTV eklenmiş tutar üzerinden hesaplanır. Bu nedenle toplam vergi yükü, iki oranın toplamından daha yüksektir.
KDV = (Vergisiz fiyat + ÖTV) × KDV oranı
Satış fiyatı = Vergisiz fiyat × (1 + ÖTV oranı) × (1 + KDV oranı)
Örnek: Vergisiz fiyatı 900.000 ₺ olan, %80 ÖTV’ye tabi bir otomobil:
ÖTV = 720.000 ₺ → KDV matrahı 1.620.000 ₺ → KDV (%20) = 324.000 ₺ → Anahtar teslim fiyat 1.944.000 ₺. Toplam vergi 1.044.000 ₺, yani vergisiz fiyatın %116’sı.
Satış fiyatından vergisiz fiyat nasıl bulunur?
Örneğin 1.944.000 ₺’lik araçta %80 ÖTV ve %20 KDV varsa: 1.944.000 ÷ (1,80 × 1,20) = 900.000 ₺.
Otomobilde ÖTV oranı nasıl belirlenir?
Binek otomobillerde ÖTV oranı; motor silindir hacmine ve aracın vergisiz satış fiyatına (matrah) göre kademeli olarak belirlenir. Elektrikli ve hibrit araçlar için ayrıca motor gücü (kW) ve batarya özellikleri dikkate alınır. Matrah dilimleri Cumhurbaşkanı kararlarıyla sık değiştiğinden aracınıza uygulanacak güncel oranı bayiden veya GİB’in yayımladığı listeden kontrol edin. Engelli bireyler belirli şartlarla ÖTV muafiyetli araç alabilir.
Araç alımından sonra ödeyeceğiniz yıllık vergiyi MTV hesaplama ile, KDV’yi ayrıca incelemek için KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
ÖTV oranına göre toplam vergi yükü tablosu
ÖTV ve KDV iç içe hesaplandığı için toplam vergi, iki oranın toplamından daha yüksektir. Aşağıdaki tabloda %20 KDV ile birlikte farklı ÖTV oranlarında vergisiz 100 ₺’lik bir ürünün satış fiyatı ve fiyatın ne kadarının vergi olduğu hesaplanmıştır:
| ÖTV oranı | Vergisiz 100 ₺ → satış fiyatı | Vergisiz fiyata göre toplam vergi | Satış fiyatı içindeki vergi payı |
|---|---|---|---|
| %0 | 120 ₺ | %20 | %16,7 |
| %10 | 132 ₺ | %32 | %24,2 |
| %20 | 144 ₺ | %44 | %30,6 |
| %25 | 150 ₺ | %50 | %33,3 |
| %40 | 168 ₺ | %68 | %40,5 |
| %50 | 180 ₺ | %80 | %44,4 |
| %60 | 192 ₺ | %92 | %47,9 |
| %80 | 216 ₺ | %116 | %53,7 |
| %100 | 240 ₺ | %140 | %58,3 |
| %150 | 300 ₺ | %200 | %66,7 |
| %220 | 384 ₺ | %284 | %74,0 |
Tablodan bir otomobilin, telefonun veya başka bir ÖTV’li ürünün fiyatının ne kadarının vergi olduğunu kolayca görebilirsiniz. Örneğin %80 ÖTV’li bir otomobilde satış fiyatının yarısından fazlası vergidir.
ÖTV dilimine yakın fiyatlarda dikkat
Otomobil gibi ürünlerde ÖTV oranı matrah dilimine göre değiştiği için vergisiz fiyatı dilim sınırını küçük bir farkla aşan bir araç, bir üst oranla vergilendirilir. Bu durumda satış fiyatındaki fark, vergisiz fiyat farkının çok üzerinde olabilir. Bu yüzden bazı modeller dilim sınırının hemen altında fiyatlandırılır.
Örnek: Vergisiz fiyatı aynı olan iki araçtan biri %60, diğeri %80 ÖTV dilimine girerse 1.000.000 ₺ matrahta fark: 1.000.000 × (1,80 − 1,60) × 1,20 = 240.000 ₺.
Sık Sorulan Sorular
Kaynaklar: 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu