İskonto nedir?
İskonto, ticarette satıcının alıcıya liste fiyatı üzerinden yaptığı indirimdir. Günlük dilde “indirim” ile eş anlamlı kullanılsa da iskonto genellikle işletmeler arası (B2B) satışlarda, bayi ve toptancı fiyatlandırmasında kullanılan bir terimdir. Finansta ise vadeli bir alacağın (senet, çek) vadesinden önce tahsil edilmesi karşılığında yapılan kesintiyi ifade eder.
Zincirleme (ardışık) iskonto nasıl hesaplanır?
Toptan satışlarda “%20 + %10 + %5” şeklinde yazılan iskontolar toplanmaz. Her iskonto, bir önceki iskontodan sonra kalan tutara uygulanır.
Eşdeğer iskonto = 1 − (1 − i₁)(1 − i₂)(1 − i₃)
Örnek: 10.000 ₺ liste fiyatına %20 + %10 + %5 iskonto:
10.000 × 0,80 = 8.000 → 8.000 × 0,90 = 7.200 → 7.200 × 0,95 = 6.840 ₺
Toplam iskonto %35 değil, %31,6’dır.
Ticari iskonto türleri
- Miktar iskontosu: Belirli adedin üzerinde alım yapıldığında uygulanır.
- Peşin ödeme iskontosu: Vadeli yerine peşin ödemede verilen indirimdir (örneğin “2/10 net 30”).
- Bayi / kanal iskontosu: Dağıtım zincirindeki konuma göre verilen indirimdir.
- Sezon / kampanya iskontosu: Belirli dönemlerde stok eritmek için uygulanır.
Fatura üzerinde gösterilen iskontolar KDV matrahından düşülür; KDV iskontolu tutar üzerinden hesaplanır. Bkz. KDV hesaplama.
Senet iskontosu: iç iskonto ve dış iskonto
Vadesi gelmemiş bir senedi bankaya kırdırdığınızda banka, vadeye kalan gün için faiz keser. İki yöntem vardır:
İç iskonto = Senet tutarı × Faiz × Gün ÷ (365 + Faiz × Gün)
Dış iskonto faizi senedin üzerindeki tutardan hesaplar ve uygulamada bankalarca kullanılır. İç iskonto ise faizi senedin bugünkü değeri üzerinden hesapladığı için matematiksel olarak doğru yöntemdir ve Vergi Usul Kanunu’ndaki reeskont işlemlerinde esas alınır. Dış iskonto her zaman iç iskontodan büyüktür.
Örnek: 100.000 ₺, 90 gün vadeli senet, yıllık %45: Dış iskonto = 11.096 ₺, İç iskonto = 9.988 ₺.
Perakende ürünlerde basit indirim hesabı için indirim hesaplama, kâr marjınızı korumak için kâr marjı hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.
Zincirleme iskontoların eşdeğer oranları
Bayi ve toptan fiyat listelerinde sık görülen iskonto zincirlerinin tek bir orana karşılığı. Son sütun, oranları yanlışlıkla toplamanın ne kadar hata yaptırdığını gösterir:
| İskonto zinciri | Eşdeğer tek iskonto | Toplanırsa (yanlış) | 10.000 ₺ listede net fiyat |
|---|---|---|---|
| %10 + %5 | %14,50 | %15 | 8.550,00 ₺ |
| %20 + %10 | %28,00 | %30 | 7.200,00 ₺ |
| %20 + %10 + %5 | %31,60 | %35 | 6.840,00 ₺ |
| %25 + %10 | %32,50 | %35 | 6.750,00 ₺ |
| %30 + %10 + %5 | %40,15 | %45 | 5.985,00 ₺ |
| %40 + %10 | %46,00 | %50 | 5.400,00 ₺ |
| %50 + %10 + %5 | %57,25 | %65 | 4.275,00 ₺ |
Örneğin “%20 + %10 + %5” iskonto, liste fiyatından %35 değil %31,6 indirim demektir. Teklifleri karşılaştırırken her zaman eşdeğer orana veya doğrudan net fiyata bakın.
İstediğim net fiyat için kaç iskonto gerekir?
Örnek: Liste fiyatı 12.500 ₺ olan bir ürünü 9.000 ₺’ye almak istiyorsanız gereken toplam iskonto 1 − 9.000 ÷ 12.500 = %28. Satıcı zaten %20 veriyorsa, ikinci kademe olarak istemeniz gereken ek iskonto 1 − 0,72 ÷ 0,80 = %10 olur.