Kâr marjı nasıl hesaplanır?
Kısa cevap: Kâr marjı, satış fiyatı ile maliyet arasındaki farkın satış fiyatına bölünmesiyle bulunur. Aynı farkın maliyete bölünmesiyle bulunan orana ise kâr oranı (markup) denir; ikisi sık karıştırılır ve farklı sonuç verir.
Kâr marjı = (Satış − Maliyet) ÷ Satış × 100 · Kâr oranı = (Satış − Maliyet) ÷ Maliyet × 100
Örnek: 100 ₺’ye alınıp 150 ₺’ye satılan ürün: kâr marjı 50 ÷ 150 = %33,3, kâr oranı 50 ÷ 100 = %50
Kâr marjı nedir?
Kâr marjı, satış fiyatının yüzde kaçının kâr olarak işletmede kaldığını gösterir. Her 100 ₺’lik satıştan ne kadar kazandığınızı anlatır ve fiyatlandırma, kampanya ve indirim kararlarının temelini oluşturur.
Örnek: Maliyeti 400 ₺ olan ürün 560 ₺’ye satılıyorsa: (560 − 400) ÷ 560 × 100 = %28,6 kâr marjı. Aynı satışta markup (maliyete göre kâr) %40’tır.
Hedef kâr marjına göre satış fiyatı nasıl bulunur?
En yaygın hata, %30 marj için maliyete %30 eklemektir. Bu yöntem gerçekte %23 marj verir. Doğru yöntem maliyeti (1 − marj) değerine bölmektir:
Örnek: 400 ₺ maliyetli ürüne %30 marj: 400 ÷ 0,70 = 571,43 ₺ (KDV hariç). %20 KDV ile etiket fiyatı 685,71 ₺.
Brüt, faaliyet ve net kâr marjı
| Marj türü | Hesaplama |
|---|---|
| Brüt kâr marjı | (Satışlar − Satılan malın maliyeti) ÷ Satışlar |
| Faaliyet (FAVÖK) marjı | Faaliyet kârı ÷ Satışlar |
| Net kâr marjı | Vergi sonrası net kâr ÷ Satışlar |
Bu araç ürün bazında brüt marjı hesaplar. İşletmenin tüm giderlerini içeren net marj için net kâr hesaplama, dönemsel brüt kâr için brüt kâr hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.
Sektörlere göre tipik brüt kâr marjları
| Sektör | Tipik brüt marj |
|---|---|
| Market / gıda perakende | %15 – 25 |
| Elektronik perakende | %10 – 20 |
| Giyim / tekstil | %45 – 60 |
| Restoran / kafe | %60 – 70 (yemek maliyeti %30–40) |
| Yazılım / dijital ürün | %70 – 90 |
| Kozmetik | %50 – 70 |
Değerler genel eğilimleri göstermek içindir; işletmenin ölçeği ve kanalına göre değişir.
İndirim kâr marjını nasıl etkiler?
%30 marjla satılan bir üründe %10 indirim yapmak kârın üçte birini yok eder. İndirim kararından önce kalan marjı kontrol edin; zincirleme bayi iskontolarını iskonto hesaplama aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Kâr marjı ve kâr oranı (markup) dönüşüm tablosu
Tedarikçiniz “maliyete %50 ekliyorum”, muhasebeciniz “marjımız %33” diyorsa ikisi aynı şeyi söylüyordur. Dönüşüm formülleri: Markup = Marj ÷ (1 − Marj) ve Marj = Markup ÷ (1 + Markup).
| Kâr marjı (satışa göre) | Kâr oranı / markup (maliyete göre) | 100 ₺ maliyette satış fiyatı |
|---|---|---|
| %10 | %11,1 | 111,11 ₺ |
| %15 | %17,6 | 117,65 ₺ |
| %20 | %25,0 | 125,00 ₺ |
| %25 | %33,3 | 133,33 ₺ |
| %30 | %42,9 | 142,86 ₺ |
| %35 | %53,8 | 153,85 ₺ |
| %40 | %66,7 | 166,67 ₺ |
| %50 | %100,0 | 200,00 ₺ |
| %60 | %150,0 | 250,00 ₺ |
İndirimden sonra aynı kârı korumak için ne kadar fazla satmalısınız?
İndirim, satış fiyatından doğrudan kârınızı keser. Toplam kârınızın değişmemesi için satış adedinin ne kadar artması gerektiği Marj ÷ (Marj − İndirim) − 1 formülüyle bulunur:
| Mevcut kâr marjı | %5 indirim | %10 indirim | %15 indirim | %20 indirim |
|---|---|---|---|---|
| %20 | +%33 | +%100 | +%300 | Zarar |
| %30 | +%20 | +%50 | +%100 | +%200 |
| %40 | +%14 | +%33 | +%60 | +%100 |
| %50 | +%11 | +%25 | +%43 | +%67 |
Örnek: %30 marjla çalışan bir mağaza %10 indirim yaptığında, aynı toplam kârı elde etmek için %50 daha fazla ürün satmak zorundadır. %20 marjlı bir üründe %20 indirim ise kârı tamamen sıfırlar.
Bu yüzden düşük marjlı ürünlerde indirim yerine “2 al 1 öde”, kargo bedava veya hediye ürün gibi kampanyalar çoğu zaman daha az kâr kaybettirir.