Brüt kâr, bir işletmenin satış gelirlerinden Satılan Malların Maliyeti (SMM)'ni düşmesi sonucunda elde ettiği temel kârlılık tutarıdır. Bu değer, işletmenin ana faaliyetlerinden ne kadar kazanç sağladığını gösteren ilk ve en temel finansal göstergedir.
Brüt kâr hesaplamasında yalnızca doğrudan maliyetler dikkate alınır: üretim, hammadde, nakliye ve doğrudan işçilik gibi. Pazarlama masrafları, genel yönetim giderleri, kira ve faiz gibi dolaylı giderler bu hesaplamaya dahil edilmez — bunlar net kâr hesaplamasında yer alır.
Kaynaklar
•
Brüt Kar Hesaplama Formülleri
Brüt Kâr= Net Satışlar − Satılan Malın Maliyeti (SMM) Brüt Kâr Marjı (%)= (Brüt Kâr ÷ Net Satışlar) × 100 Markup (%)= (Brüt Kâr ÷ Maliyet) × 100 Hedef Satış Fiyatı= Maliyet ÷ (1 − Marj%/100)
Bu iki kavram sıkça karıştırılır. Kâr marjı satış fiyatı üzerinden, markup ise maliyet üzerinden hesaplanır. Aynı işlem için markup her zaman kâr marjından yüksektir.
Özellik
Kâr Marjı (Margin)
Markup (Kâr Artışı)
Hesaplama Tabanı
Satış Fiyatı
Maliyet
Formül
(Satış−Maliyet) ÷ Satış × 100
(Satış−Maliyet) ÷ Maliyet × 100
100 ₺ maliyet, 150 ₺ satış
%33,33
%50,00
Kullanım Amacı
Finansal analiz, yatırımcı sunumu
Fiyatlandırma, tedarikçi müzakere
Hangisi Yüksek?
Her zaman daha düşük
Her zaman daha yüksek
Brüt Kâr Marjı Neden Önemlidir?
Fiyatlandırma stratejisi: Maliyetlere göre doğru fiyat belirlemenizi sağlar.
Maliyet kontrolü: Marjın düşmesi maliyet baskısını veya verimsizliği erken işaret eder.
Sektör karşılaştırması: Rakipler ve sektör ortalamasıyla kârlılığınızı karşılaştırın.
Yatırımcı kararları: Yüksek brüt kâr marjı, borç ödeme ve büyüme kapasitesini artırır.
Ürün analizi: Hangi ürünlerin daha kârlı olduğunu belirlemenizi sağlar.
Brüt kâr, satış gelirinden yalnızca doğrudan maliyetler (hammadde, üretim, nakliye) düşüldükten sonra kalan tutardır. Net kâr ise brüt kârdan faaliyet giderleri (kira, personel, pazarlama), finansman giderleri (faiz) ve vergiler de düşüldükten sonra kalan son kârdır. Brüt kâr > Net kâr.
Sektöre göre değişir. Genel kılavuz: Yazılım/SaaS: %60–90 | Hizmet: %50–80 | E-ticaret: %20–40 | Perakende: %25–50 | Üretim: %20–40 | İnşaat: %10–20. Kendi sektörünüzün ortalamasını geçmek hedeflenir.
İki temel yol vardır: (1) Satış fiyatını artırmak: Psikolojik fiyatlandırma, değer algısını artıran paketler, premium segment. (2) Maliyetleri düşürmek: Tedarikçi müzakeresi, toplu alım indirimleri, fire ve kayıp minimizasyonu, süreç verimliliği. Yüksek marjlı ürünlerin satışını teşvik etmek de etkilidir.
E-ticarette maliyete şunları ekleyin: ürün alış maliyeti + kargo maliyeti + pazar yeri komisyonu (Trendyol, Hepsiburada vb.) + iade/değişim kayıpları + ambalaj maliyeti. Bu kalemler dahil edilmeden yapılan hesaplama gerçek marjı abartır ve zarar riski yaratır.
Brüt satış, iade ve indirimler dahil toplam satış tutarıdır. Net satış, bu tutardan iadeler, iskontolar ve satış iadeleri düşüldükten sonra kalan tutardır. Brüt kâr marjı hesaplarken brüt satış değil, net satış tutarı kullanılmalıdır; aksi hâlde marj gerçekten daha yüksek görünür.
Brüt kar, bir işletmenin satış gelirlerinden satışların maliyetini (SMM — Satılan Malların Maliyeti) düşmesi sonucunda elde ettiği temel kârlılık tutarıdır. Formül: Brüt Kar = Net Satışlar − Satılan Malın Maliyeti. Üretim giderleri, pazarlama masrafları ve genel yönetim giderleri bu hesaplamaya dahil edilmez; yalnızca ürün/hizmetin doğrudan maliyeti dikkate alınır.
Brüt Kar Marjı (%) = (Brüt Kar / Net Satışlar) × 100. Örnek: Satış geliri 100.000 ₺, Satılan malın maliyeti 60.000 ₺ → Brüt Kar = 40.000 ₺ → Brüt Kar Marjı = (40.000 / 100.000) × 100 = %40.
Kar marjı satış fiyatı üzerinden, markup ise maliyet üzerinden hesaplanır. Kar Marjı = (Satış − Maliyet) ÷ Satış × 100. Markup = (Satış − Maliyet) ÷ Maliyet × 100. Örnek: 100 ₺ maliyetli ürün 150 ₺'ye satılıyorsa → Kar Marjı = %33,33, Markup = %50. Aynı işlem için markup her zaman kar marjından yüksektir.
Satış Fiyatı = Maliyet ÷ (1 − Kar Marjı / 100). Örnek: 200 ₺ maliyet, hedef %40 kar marjı → Satış Fiyatı = 200 ÷ (1 − 0,40) = 200 ÷ 0,60 = 333,33 ₺.
Yasal Uyarı: Bu araç bilgilendirme amaçlıdır. Kesin finansal tablo hazırlama ve muhasebe işlemleri için bir Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM)'e danışınız.