ROI nedir?
ROI (Return on Investment – yatırımın getirisi), bir yatırımdan elde edilen net kazancın yatırım maliyetine oranıdır. Hisse senedi, gayrimenkul, makine alımı, reklam kampanyası veya bir eğitim programı gibi farklı yatırımların verimliliğini karşılaştırmak için kullanılan en yaygın ölçüttür.
Örnek: 50.000 ₺’ye alınan ve 18 ay sonra 68.000 ₺’ye satılan bir yatırım:
(68.000 − 50.000) ÷ 50.000 × 100 = %36 ROI. Yıllık bazda (CAGR) ≈ %22,8.
Yıllık ROI neden önemli?
Basit ROI süreyi hesaba katmaz. 3 yılda %36 getiri ile 1 yılda %36 getiri aynı değildir. Farklı sürelerdeki yatırımları karşılaştırmak için yıllıklandırılmış getiri (CAGR) kullanılır:
Yüksek enflasyon dönemlerinde getirinizi enflasyonla karşılaştırmayı unutmayın; reel getiriyi görmek için enflasyon hesaplama aracından yararlanabilirsiniz.
Reklam ve pazarlama ROI’si nasıl hesaplanır?
Dijital pazarlamada ROI, kampanyanın getirdiği brüt kâr ile reklam harcaması karşılaştırılarak hesaplanır. Ciroyu değil kârı kullanmak önemlidir; aksi halde ürün maliyetleri göz ardı edilir. Reklamlarda sık kullanılan bir başka ölçüt ROAS’tır (reklam harcamasının getirisi = ciro ÷ reklam harcaması).
| Ölçüt | Formül | Ne gösterir? |
|---|---|---|
| ROI | (Kâr − Maliyet) ÷ Maliyet | Yatırımın gerçek kârlılığı |
| ROAS | Ciro ÷ Reklam harcaması | Her 1 ₺ reklamın getirdiği satış |
| ROE | Net kâr ÷ Özkaynak | Ortakların sermayesinin verimi |
ROI’nin sınırları
- Riski ölçmez: aynı ROI’ye sahip iki yatırımdan biri çok daha riskli olabilir.
- Paranın zaman değerini dikkate almaz; nakit akışlı projelerde net bugünkü değer (NBD) ve iç verim oranı (İVO) daha doğru sonuç verir.
- Gizli maliyetler (vergi, komisyon, bakım) eklenmezse ROI olduğundan yüksek görünür.
Yatırımın kendini kaç yılda amorti edeceğini görmek için yatırım geri dönüş süresi hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Aynı ROI, farklı süre: yıllık getiri tablosu
Toplam ROI tek başına yanıltıcıdır; %50 getirinin 1 yılda mı yoksa 5 yılda mı elde edildiği büyük fark yaratır. Bileşik yıllık getiri (CAGR) ile karşılaştırma:
| Toplam ROI | 1 yılda | 2 yılda | 3 yılda | 5 yılda |
|---|---|---|---|---|
| %20 | %20,0 | %9,5 | %6,3 | %3,7 |
| %50 | %50,0 | %22,5 | %14,5 | %8,4 |
| %100 | %100,0 | %41,4 | %26,0 | %14,9 |
| %200 | %200,0 | %73,2 | %44,2 | %24,6 |
Örneğin 5 yılda %100 getiri (paranızın ikiye katlanması), yıllık bazda yaklaşık %14,9’a karşılık gelir. Bu oranı aynı dönemdeki enflasyon ve mevduat faiziyle karşılaştırmak, yatırımın gerçekten kazandırıp kazandırmadığını gösterir. Bunun için enflasyon hesaplama ve mevduat faizi hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.
Örnek: reklam kampanyası ROI’si
Bir işletme reklama 20.000 ₺ harcıyor ve kampanyadan 90.000 ₺ ciro elde ediyor. Ürünlerin ortalama brüt kâr marjı %30 ise:
Kampanyadan gelen brüt kâr = 90.000 × %30 = 27.000 ₺
ROI = (27.000 − 20.000) ÷ 20.000 = %35 · ROAS = 90.000 ÷ 20.000 = 4,5
ROAS 4,5 kulağa çok iyi gelse de gerçek getiri kâr marjına bağlıdır. Marj %20 olsaydı brüt kâr 18.000 ₺ olur ve kampanya zarar ederdi.