Kâr ve zarar nasıl hesaplanır?
Bir satıştan elde edilen kâr, satış fiyatından ürünün tüm maliyetleri (alış fiyatı, kargo, komisyon, ambalaj) çıkarılarak bulunur. Sonuç pozitifse kâr, negatifse zarar edilmiştir.
Kâr oranı ile kâr marjı arasındaki fark
Ticarette en sık karıştırılan iki kavramdır ve aynı satış için farklı yüzdeler verir:
Kâr marjı = Kâr ÷ Satış fiyatı × 100
Örnek: 750 ₺’ye alınıp 1.000 ₺’ye satılan ürün: Kâr = 250 ₺.
Kâr oranı = 250 ÷ 750 = %33,3 · Kâr marjı = 250 ÷ 1.000 = %25
Esnaf genellikle “maliyetin üzerine %X koydum” der (kâr oranı); finansal tablolarda ise kâr marjı kullanılır. Satış fiyatını hedef marja göre belirlemek için kâr marjı hesaplama aracını kullanın.
Kâr oranı ve kâr marjı dönüşüm tablosu
| Kâr oranı (maliyete göre) | Kâr marjı (satışa göre) |
|---|---|
| %10 | %9,1 |
| %20 | %16,7 |
| %25 | %20 |
| %33,3 | %25 |
| %50 | %33,3 |
| %100 | %50 |
Zarar etmemek için dikkat edilecekler
- Gizli maliyetler: Pazaryeri komisyonu, ödeme altyapısı ücreti, iade kargoları ve reklam harcaması birim maliyete eklenmelidir.
- KDV: Alış ve satış fiyatlarını aynı şekilde (ikisi de KDV hariç veya ikisi de KDV dahil) girin. Bkz. KDV hesaplama.
- Sabit giderler: Kira, personel ve fatura gibi sabit giderleri karşılamak için gereken satış adedini başa baş noktası hesaplama ile bulun.
- Enflasyon: Yerine koyma maliyeti yükseliyorsa eski alış fiyatıyla yapılan kâr hesabı yanıltıcı olabilir.
Ek masrafların kâra etkisi
Alış fiyatı 500 ₺, satış fiyatı 800 ₺ olan bir ürünü düşünelim. Kargo, komisyon ve ambalaj gibi birim başı masraflar arttıkça kâr nasıl eriyor?
| Birim masraf | Birim kâr | Kâr oranı | Kâr marjı |
|---|---|---|---|
| 0 ₺ | 300 ₺ | %60,0 | %37,5 |
| 50 ₺ | 250 ₺ | %45,5 | %31,2 |
| 100 ₺ | 200 ₺ | %33,3 | %25,0 |
| 150 ₺ | 150 ₺ | %23,1 | %18,8 |
| 200 ₺ | 100 ₺ | %14,3 | %12,5 |
Tabloda görüldüğü gibi 150 ₺’lik masraf, kâğıt üzerindeki %60’lık kâr oranını yarıdan fazla düşürür. Online satışta masrafları birim maliyete eklemeden yapılan hesap, gerçek kârı olduğundan çok daha yüksek gösterir.
İndirim yapınca kârın ne kadarı gider?
Maliyeti 700 ₺, normal satış fiyatı 1.000 ₺ olan bir ürün (birim kâr 300 ₺) için indirim oranına göre kâr:
| İndirim | İndirimli fiyat | Kalan kâr | Kârdaki erime |
|---|---|---|---|
| %5 | 950 ₺ | 250 ₺ | %17 |
| %10 | 900 ₺ | 200 ₺ | %33 |
| %15 | 850 ₺ | 150 ₺ | %50 |
| %20 | 800 ₺ | 100 ₺ | %67 |
| %25 | 750 ₺ | 50 ₺ | %83 |
| %30 | 700 ₺ | 0 ₺ | %100 |
%10’luk bir indirim kârın üçte birini götürür; %30 indirimde ise ürün maliyetine satılır. İndirimin kârı korumak için ne kadar ek satış gerektirdiğini görmek için indirim hesaplama ve kâr marjı hesaplama araçlarını birlikte kullanabilirsiniz.