Vücut kitle indeksi (VKİ) nedir?
Vücut kitle indeksi (VKİ), İngilizce kısaltmasıyla BMI (Body Mass Index), kilonun boyun karesine bölünmesiyle elde edilen ve bir kişinin boyuna göre zayıf, normal ya da fazla kilolu olup olmadığını gösteren basit bir ölçüttür. Türkiye’de “boy kilo endeksi” veya “beden kitle indeksi” olarak da bilinir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yetişkinlerde obeziteyi tanımlamak için kullanılır.
Vücut kitle indeksi nasıl hesaplanır?
VKİ hesaplamak için kilo (kg), metre cinsinden boyun karesine bölünür. Boyunuz santimetre olarak biliniyorsa önce 100’e bölerek metreye çevirin.
Örnek: 172 cm boyunda ve 74 kg ağırlığındaki biri için:
1,72 × 1,72 = 2,958 → 74 ÷ 2,958 = 25,0 (sınırda fazla kilolu)
Boy kilo endeksi değerleri nelerdir?
| VKİ (kg/m²) | Sınıflandırma | Sağlık riski |
|---|---|---|
| 18,5’in altı | Zayıf | Besin eksikliği, kemik erimesi riski |
| 18,5 – 24,9 | Normal kilolu | En düşük risk |
| 25,0 – 29,9 | Fazla kilolu | Artmış risk |
| 30,0 – 34,9 | 1. derece obezite | Yüksek risk |
| 35,0 – 39,9 | 2. derece obezite | Çok yüksek risk |
| 40 ve üzeri | 3. derece (morbid) obezite | Aşırı yüksek risk |
Boya göre sağlıklı kilo aralığı tablosu
| Boy | Sağlıklı kilo aralığı (VKİ 18,5–24,9) |
|---|---|
| 155 cm | 44,4 – 59,8 kg |
| 160 cm | 47,4 – 63,7 kg |
| 165 cm | 50,4 – 67,8 kg |
| 170 cm | 53,5 – 72,0 kg |
| 175 cm | 56,7 – 76,3 kg |
| 180 cm | 59,9 – 80,7 kg |
| 185 cm | 63,3 – 85,2 kg |
| 190 cm | 66,8 – 89,9 kg |
VKİ yaşa ve cinsiyete göre değişir mi?
Yetişkinlerde (18 yaş üstü) VKİ sınıflandırması kadın ve erkek için aynıdır. Ancak aynı VKİ değerinde kadınların vücut yağ oranı erkeklere göre genellikle daha yüksektir. 65 yaş üstü bireylerde hafif yüksek VKİ değerleri (yaklaşık 23–28) bazı çalışmalarda daha koruyucu bulunmuştur. Çocuk ve ergenlerde VKİ, yaş ve cinsiyete özel persentil eğrileriyle değerlendirilir; bu hesaplayıcı 18 yaş altı için uygun değildir.
VKİ tek başına yeterli mi?
VKİ kas ile yağı birbirinden ayırt etmez. Bu nedenle kas kütlesi yüksek sporcular “fazla kilolu” görünebilirken, kas kütlesi düşük kişiler normal VKİ’ye rağmen yüksek yağ oranına sahip olabilir. Daha doğru bir değerlendirme için VKİ’yi bel çevresi, bel-kalça oranı ve vücut yağ oranı ölçümleriyle birlikte yorumlamak gerekir. Erkeklerde 94 cm, kadınlarda 80 cm üzerindeki bel çevresi artmış riski gösterir.
Boyunuza göre hedeflemeniz gereken kiloyu farklı formüllerle görmek için ideal kilo hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kaynaklar: Dünya Sağlık Örgütü – Obezite · T.C. Sağlık Bakanlığı