Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesine göre haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her bir saati için normal saat ücretinin %50 fazlası ödenir. Normal saat ücreti, aylık brüt ücretin 225 saate bölünmesiyle bulunur (30 gün × 7,5 saat). Bu yöntem bordro ve yargı uygulamasında esas alınır.
Fazla mesai ücreti = Saatlik ücret × 1,5 × Fazla mesai saati
Örnek: 2026 brüt asgari ücreti 33.030 ₺ olan bir çalışanın saatlik ücreti 33.030 ÷ 225 = 146,80 ₺, bir saatlik fazla mesai ücreti 146,80 × 1,5 = 220,20 ₺’dir. Ayda 20 saat fazla mesai yapan çalışana brüt 4.404 ₺ ödenir.
Maaşa göre fazla mesai ücreti tablosu (brüt)
| Aylık brüt ücret | Saatlik ücret (÷225) | 1 saat fazla mesai (×1,5) | 10 saat | 30 saat | Bayram günü ek ücret (1 gündelik) |
|---|---|---|---|---|---|
| 33.030 ₺ | 146,80 ₺ | 220,20 ₺ | 2.202,00 ₺ | 6.606,00 ₺ | 1.101,00 ₺ |
| 40.000 ₺ | 177,78 ₺ | 266,67 ₺ | 2.666,67 ₺ | 8.000,00 ₺ | 1.333,33 ₺ |
| 50.000 ₺ | 222,22 ₺ | 333,33 ₺ | 3.333,33 ₺ | 10.000,00 ₺ | 1.666,67 ₺ |
| 60.000 ₺ | 266,67 ₺ | 400,00 ₺ | 4.000,00 ₺ | 12.000,00 ₺ | 2.000,00 ₺ |
| 80.000 ₺ | 355,56 ₺ | 533,33 ₺ | 5.333,33 ₺ | 16.000,00 ₺ | 2.666,67 ₺ |
| 100.000 ₺ | 444,44 ₺ | 666,67 ₺ | 6.666,67 ₺ | 20.000,00 ₺ | 3.333,33 ₺ |
Tablodaki tutarlar brüttür; SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesildikten sonra elinize geçen tutar daha düşüktür. Hesaplayıcı, seçtiğiniz vergi dilimine göre net tutarı da gösterir.
Fazla çalışma türleri ve zam oranları
| Çalışma türü | Ne zaman? | Ödeme | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Fazla çalışma | Haftalık 45 saati aşan çalışma | Saat ücreti × 1,5 | İş K. m.41 |
| Fazla sürelerle çalışma | Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altındaysa (ör. 40 saat), 45 saate kadar yapılan ek çalışma | Saat ücreti × 1,25 | İş K. m.41 |
| Ulusal bayram ve genel tatil | Bayram ve resmî tatil günlerinde çalışma | Çalışılan her gün için ayrıca 1 günlük ücret | İş K. m.47 |
| Hafta tatili çalışması | 7 günlük dönemde 24 saatlik dinlenme verilmeden çalışma | Haftalık 45 saati aştığından fazla çalışma olarak %50 zamlı | İş K. m.46, yargı uygulaması |
Gece çalışması (20.00–06.00) için İş Kanunu’nda ayrı bir ücret zammı yoktur. Kanun yalnızca işçilerin gece çalışmasının 7,5 saati geçemeyeceğini düzenler (m.69). Gece için ek ödeme ancak toplu veya bireysel iş sözleşmesiyle kararlaştırılabilir.
Fazla mesaide yasal sınırlar
- Fazla çalışma yılda 270 saati geçemez.
- Günlük çalışma süresi, fazla mesai dahil 11 saati aşamaz.
- Fazla çalışma için işçinin yazılı onayı alınır; onay her yıl başında yenilenir.
- İşçi isterse fazla mesai ücreti yerine serbest zaman kullanabilir: her 1 saat fazla çalışma için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışmada 1 saat 15 dakika izin verilir. Bu süre 6 ay içinde kullandırılır.
- Fazla mesai alacağı için zamanaşımı 5 yıldır.
Fazla mesaiden ne kadar kesinti yapılır?
Fazla mesai ücreti normal ücret gibi vergilendirilir: brüt tutardan %14 SGK işçi payı ve %1 işsizlik sigortası primi, kalan tutardan gelir vergisi (dilime göre %15–%40) ve %0,759 damga vergisi kesilir. Yıl içinde kümülatif vergi matrahınız arttıkça aynı fazla mesai için elinize daha az para geçer. Aylık net maaşınızı net maaş hesaplama, saatlik ücretinizi saatlik ücret hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kaynaklar: 4857 sayılı İş Kanunu (m.41, 46, 47, 69) · İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği